πηγή political.gr
«Το Θαβώρειο Φως πηγή ελπίδας για τον σύγχρονο άνθρωπο»
στον Κώστα Ζαφειρίου
Στο βαθύτερο και ουσιαστικότερο θεολογικό νόημα της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος που τιμάται από την Εκκλησία μας στις 6 Αυγούστου, μας εισάγει με λόγο πνευματικό και καθοδηγητικό, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Κηφισίας, Αμαρουσίου, Ωρωπού και Μαραθώνος κ.κ. Κύριλλος, παραχωρώντας στην αποκλειστική συνέντευξη που παραχώρησε στην «Political».
Σε μια εποχή έντονων πνευματικών αναζητήσεων και καθημερινών προκλήσεων, ο Ποιμενάρχης, αναφέρεται ακόμη στην μεγάλη θρησκευτική εορτή «Σωτήρεια 2026» που είναι αφιερωμένη στα 1.700 χρόνια από την εύρεση του Τιμίου Σταυρού και αναλύει με μοναδική ενάργεια τη σημασία αυτής της μεγάλης Δεσποτικής εορτής για τον σύγχρονο άνθρωπο. Στο επίκεντρο της ανάλυσής του ο ιεράρχης θέτει το άκτιστο Θαβώρειο Φως, εκείνη τη θεία και ανεκλάλητη λάμψη που αποκαλύφθηκε στους έκθαμβους Μαθητές του Χριστού πάνω στο Όρος Θαβώρ. Ο Σεβασμιώτατος προεκτείνει το γεγονός στο σήμερα, εξηγώντας το πώς αυτό το ανέσπερο Φως μπορεί να διεισδύσει στα σκοτάδια της σύγχρονης πραγματικότητας. Μέσα από τα λόγια του, αναδεικνύεται ένας πρακτικός πνευματικός οδηγός για το πώς η θεία χάρη μπορεί να φωτίσει τις συνειδήσεις, να εξυγιάνει τις ανθρώπινες σχέσεις και να μεταμορφώσει ριζικά την καθημερινή εσωτερική ζωή κάθε πιστού.
Το τρίπτυχο κάθαρση, φωτισμός, θέωση
Το πλήρες κείμενο της συνέντευξης που παραχώρησε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Κηφισίας Κύριλλος, στην «Ρ», έχει ως εξής:
-Σεβασμιώτατε, το φετινό πρόγραμμα για τα «Σωτήρεια 2026» συμπίπτει με μια σπουδαία επέτειο για την παγκόσμια Ορθοδοξία: τη συμπλήρωση 1.700 ετών από την Εύρεση του Τιμίου Σταυρού . Δεδομένου ότι ο Σταυρός και η Μεταμόρφωση συνδέονται θεολογικά —αφού ο Χριστός προετοίμασε τους μαθητές Του στο Θαβώρ για το Πάθος Του— πώς αντανακλάται αυτό το διπλό μήνυμα ελπίδας και θυσίας στις φετινές λατρευτικές εκδηλώσεις του ιερού ναού Μεταμορφώσεως του Σωτήρος;
Ο Τίμιος Σταυρός είναι το όργανο πάνω στο οποίο σταυρώθηκε ο Χριστός και εικονίζει την Σταυρική εθελούσια Θυσία Του για τη σωτηρία του ανθρώπου. Στη Μεταμόρφωση, όπως αναφέρεται στο Ευαγγελικό ανάγνωσμα, ο ίδιος ο Χριστός μετά την παρουσίαση του πραγματικού του εαυτού ως φωτός, αναφέρθηκε στο πάθος του Σταυρού. Για τον λόγο αυτό υπάρχει αυτός ο συνδυασμός. Είναι δηλαδή η δόξα της Μεταμόρφωσης η οποία κορυφώνεται στο πάθος του Σταυρού και στην ένδοξη Ανάσταση. Η επέτειος των 1.700 ετών από την εύρεση του Τιμίου Σταυρού συναντά θεολογικά τη Μεταμόρφωση του Σωτήρος, αναδεικνύοντας τη σύνδεση Θαβώρ και Γολγοθά. Το άκτιστο φως της Μεταμορφώσεως προετοιμάζει τους μαθητές για το εκούσιο Πάθος, αποδεικνύοντας τη θεότητα του Χριστού πριν την ταπείνωση της Σταύρωσης. Φέτος, οι εορτασμοί της 6ης Αυγούστου αποκτούν βαθύτερο νόημα, συνδυάζοντας τη δόξα με τη θυσία.
-Σε μια εποχή έντονης υλιστικής στροφής, πώς μπορεί ο σύγχρονος άνθρωπος να βιώσει το «Θαβώρειο Φως» και να επιτύχει την προσωπική του μεταμόρφωση;
Οι Δεσποτικές εορτές έχουν Χριστολογικές, ανθρωπολογικές και σωτηριολογικές συνέπειες. Ο Χριστός έδειξε με την Μεταμόρφωση την ανθρώπινη φύση αλλά και τη δόξα που θα έχουν όλοι οι άνθρωποι που θα ενωθούν μαζί του. Γι’ αυτό το γεγονός της Μεταμόρφωσης αποτελεί κεντρικό σημείο. Δείχνει ποιος είναι ο σκοπός της ύπαρξης του Ανθρώπου. Να φθάσει δηλαδή κάποιος να δει την κάθαρση της ψυχής του, να φωτιστεί ανάλογα με την καθαρότητα που έχει και να εισέλθει στο φως του Χριστού, το «Θαβώρειο Φως». Εδώ δηλαδή βρίσκουμε τις βαθμίδες της πνευματικής ζωής, αυτές δηλαδή που συνιστούν την πνευματική ανάβαση του ανθρώπου στο όρος Θαβώρ. Αναφερόμαστε στο τρίπτυχο κάθαρση, φωτισμός, θέωση. Αυτή είναι η πορεία ώστε να βιώσουμε το «Θαβώρειο Φως», το άκτιστο, θεϊκό φως.
-Η Μεταμόρφωση του Χριστού φανέρωσε τη δόξα Του στους μαθητές Του. Με ποιους σύγχρονους τρόπους και «γλώσσα» μπορεί η Εκκλησία να δείξει αυτό το φως στη νεολαία;
Η Εκκλησία αναδεικνύει το πρόσωπο του Χριστού, του Σωτήρα και Λυτρωτή ως Αρχηγού της Εκκλησίας, Αυτός οδηγεί την Εκκλησία και όλοι οι πιστοί, κληρικοί και λαϊκοί να μοιάζουμε στον Χριστό. Η Εκκλησία είναι ο Χριστός και όχι οι άνθρωποι που είναι απλά μέλη της Εκκλησίας. Η νεολαία μας όταν βλέπει ότι αρχηγός στην Εκκλησία και δημιουργός της είναι ο Ιησούς Χριστός που έλαμψε με το φως Του στο Θαβώρ, δεν πρέπει να την αμφισβητούν. Ένας Τέτοιος Αρχηγός της Εκκλησίας, που είναι δυνατός καθαρός και αμόλυντος, ενισχύει την πεποίθηση της νεολαίας μας να ενταχθεί σε αυτό το Σώμα ανεξάρτητα από τα ανθρώπινα πάθη.
-Σεβασμιώτατε, πώς οι ενορίες της Μητρόπολης Κηφισίας μετατρέπονται σε «όρος Θαβώρ», δηλαδή σε ζωντανές κοινότητες αγάπης, αλληλεγγύης και πνευματικής θαλπωρής;
Οι ενορίες της Ιεράς Μητροπόλεώς μας μετατρέπονται σε «όρος Θαβώρ» μέσα από τη Θεία Λατρεία, την επιτέλεση των Ιερών Ακολουθιών που είναι πρώτιστο, βασικό καθήκον κληρικών και λαϊκών. Εκεί ολοκληρώνεται η εκκλησιαστική κοινότητα. Επιπλέον η κοινωνία των προσώπων μετατρέπεται σε «όρος Θαβώρ» διότι εξασκείται κοινωνικό φιλανθρωπικό έργο διότι οι σχέσεις των ανθρώπων είναι κάθετη, δηλαδή του ανθρώπου με τον Θεό και μία οριζόντια του ανθρώπου με τον άνθρωπο. Αυτές οι δύο συνισταμένες κάνουν τον άνθρωπο να κοινωνήσει και να δει τον Θεό. Όπως λέγει και ο Ευαγγελιστής Ιωάννης, «αν λέγει κάποιος ότι αγαπά τον Θεό ενώ δεν αγαπά τον συνάνθρωπο είναι ψεύτης».
«Σωτήρεια 2026»: Προσκύνηση Τιμίου Σταυρού
Στην Ιερά Μητρόπολη Κηφισίας, Αμαρουσίου, Ωρωπού και Μαραθώνος υπάρχουν δύο κεντρικοί ενοριακοί ναοί αφιερωμένοι στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος: ένας στο Κεφαλάρι και ο δεύτερος ο καθεδρικός Ναός στον ομώνυμο δήμο (γνωστός και ως Κουκουβάουνες), όπου από το 2003 έχει καθιερωθεί ο θρησκευτικός και πολιτιστικός θεσμός των "Σωτηρείων", άρρηκτα συνδεδεμένος με την πανήγυρη του Ιερού Καθεδρικού Ναού. Το φετινό πρόγραμμα περιλαμβάνει προσκύνημα αποτμήματος του Τιμίου Σταυρού από το Άγιο Όρος και επίκαιρες ομιλίες. Οι εκδηλώσεις θα κορυφωθούν με τη λιτάνευση της ιερής εικόνας στους κεντρικούς δρόμους της πόλης Πολιούχος και προστάτης της οποίας είναι ο Σωτήρας Χριστός.
Ο πρόεδρος του Εκκλησιαστικού Συμβουλίου του Καθεδρικού ναού Μεταμορφώσεως του Σωτήρος στη Μεταμόρφωση, Πρωτοπρεσβύτερος Σωτήριος Αλεβιζάκης, δήλωσε στην «Ρ»:
«Ο Τίμιος Σταυρός συνδέεται ιδιαιτέρως με την εορτή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, στην οποία τιμάται ο ενοριακός μας Ναός, καθώς το γεγονός αυτό, κατά την ιερά παράδοση της Εκκλησίας μας, έλαβε χώρα σαράντα ημέρες προ των σεπτών Παθών και της Σταυρώσεως του Κυρίου, ως πρόγευση της δόξης Του και πνευματική στήριξη των μαθητών προ του Σταυρικού πάθους. Εφέτος συμπληρώνονται 1.700 χρόνια από την εύρεση του Τιμίου Σταυρού, όταν το 326 μ.Χ. η Αγία Ισαπόστολος Ελένη, με πίστη και επιμονή, αξιώθηκε να ανακαλύψει στα Ιεροσόλυμα το ιερό Ξύλο της σωτηρίας μας. Γι’ αυτό με ιδιαιτέρα πνευματική χαρά, κατά την διάρκεια των εφετινών «Σωτηρείων 2026», ενός πολυετούς ιστορικού θεσμού, προσκυνούμε στον Ιερό Ναό μας απότμημα του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού, το οποίο εκομίσθη την 1η Αυγούστου από το Άγιον Όρος προς ευλογία και πνευματική στήριξη των πιστών και θα παραμείνει στον Ναό μέχρι και την 6η Αυγούστου»
Έθιμα και παραδόσεις
Ανήμερα της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος οι πιστοί φέρνουν στους ναούς σταφύλια για να ευλογηθούν από τον ιερέα. Ένα έθιμο που έχει τις ρίζες του στην αρχαιότητα καθώς αποτελεί την αναίμακτη θυσία προς τον Θεό που ζητεί βοήθεια για την καθημερινή επιβίωση, έθιμο που πέρασε και στον χριστιανισμό. Σε ορισμένους μάλιστα τόπους προσφέρουν στον ναό το πρώτο λάδι της χρονιάς, για να ευλογηθεί, ώστε η ευλογία να επεκταθεί και στην υπόλοιπη παραγωγή. Στην πραγματικότητα ανατίθεται στον Θεό η ελπίδα της επιβίωσής του ανθρώπου από τον οποίο ζητά ευλαβικά να συνεργήσει, για να επιτύχει η σοδειά, από την οποία εξαρτάται και η επιβίωση ολόκληρης της παραδοσιακής κοινότητας. Ακόμα και σήμερα, σε πολλούς ναούς τα ευλογημένα σταφύλια μοιράζονται και τρώγονται από τους πιστούς μαζί με το αντίδωρο ενώ αφήνεται και ένα τσαμπί στο εικόνισμα της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος για καλή σοδειά όλο το χρόνο. Σε πολλούς τόπους η 6η Αυγούστου είναι αργία τιμώντας έτσι τον Χριστό πριν από την Κοίμηση της Θεοτόκου το Δεκαπενταύγουστο, ενώ σύμφωνα με την παράδοση, τη νύχτα της παραμονής του Σωτήρος, κάποια άγνωστη στιγμή ανοίγουν οι ουρανοί και τότε οι πιστοί μπορούν να δουν το Άγιο Φως και να λάβουν ό,τι προσευχηθούν.