Πηγή Political.gr Ο Επόπτης του Ιστορικού Αρχείου της Εκκλησίας της Ελλάδος Μητροπολίτης Βρεσθένης Θεόκλητος μιλά στην «Ρ» για το Επιστημονικό Συνέδριο που διοργανώνεται υπό την αιγίδα της Ιεράς Συνόδου από 5 έως 7 Ιουνίου με θέμα τον Όσιο Λουκά εν Στειρίω και την Ιερά Μονή του στη Βοιωτία
«Το πνευματικό καταφύγιο του Αρχιεπισκόπου Ιερωνύμου»
στον Κώστα Ζαφειρίου
Υπό την αιγίδα της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος στις 5-7 Ιουνίου διοργανώνεται επιστημονικό συνέδριο με θέμα τον Όσιο Λουκά εν Στειρίω και το κορυφαίο μνημείο της μεταβυζαντινής τέχνης και αρχιτεκτονικής, παγκοσμίως αναγνωρισμένο από την UNESCO ,την Ιερά Μονή του στη Βοιωτία, την «Αγιά Σοφιά της Ρούμελης».
Η ιστορική Μονή αποτελεί τον ισχυρότερο πνευματικό και συναισθηματικό δεσμό στην πορεία του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος Ιερωνύμου. Η βαθιά αυτή σχέση σφραγίστηκε με τρόπο θαυμαστό στις 7 Φεβρουαρίου 2008, ημέρα εορτής του Οσίου Λουκά, οπότε ανακοινώθηκε επίσημα η ημερομηνία των Αρχιεπισκοπικών εκλογών και ο Μακαριώτατος το εξέλαβε ως ευλογημένο μήνυμα ώστε να κατέλθει υποψήφιος.
Προ μηνών ο Επόπτης του Ιστορικού Αρχείου της Εκκλησίας της Ελλάδος, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Βρεσθένης κ. Θεόκλητος, πρότεινε στον Αρχιεπίσκοπο τη διεξαγωγή Συνεδρίου με αφορμή τα 40 χρόνια από την επανακομιδή, από τη Βενετία, των λειψάνων του Οσίου Λουκά του εν Στειρίω. Η πρόταση έγινε αποδεκτή και στη συνέχεια ενεκρίθη από την Διαρκή Ιερά Σύνοδο η διεξαγωγή Συνεδρίου με θέμα: «Όσιος Λουκάς ο εν Στειρίῳ και η Ιερά Μονή αυτού: Ιστορία, Θεολογία και Πολιτισμός».
Με αφορμή το Συνέδριο, στο οποίο θα συμμετάσχουν διακεκριμένοι ομιλητές —τόσο κληρικοί όσο και λαϊκοί— ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Βρεσθένης Θεόκλητος παραχώρησε συνέντευξη στην «Ρ»:
Σεβασμιώτατε ποιοι είναι οι συνδιοργανωτές του επιστημονικού συνεδρίου, πότε και που θα πραγματοποιηθεί;
Κατ’ αρχάς ευχαριστώ την εφημερίδα σας για το ενδιαφέρον. Με αφορμή 40 χρόνια από την επανακομιδή των ιερών λειψάνων του Οσίου Λουκά υπό την αιγίδα της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος, το Ιστορικό Αρχείο και η Βιβλιοθήκη της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος, η Ιερά Μητρόπολις Θηβών και Λεβαδείας, το Ίδρυμα Ποιμαντικής Επιμόρφωσης της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών και το Τμήμα Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του ΕΚΠΑ, συνδιοργανώνουμε επιστημονικό συνέδριο με θέμα την Ιερά Μονή Οσίου Λουκά εν Στειρίω. Οι εργασίες του Συνεδρίου θα πραγματοποιηθούν στην Αθήνα, στο Κέντρο Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος», στο κτίριο εκδηλώσεων της Ιεράς Συνόδου στην οδό Δεινοκράτους και την Ιερά Μονή Οσίου Λουκά από τις 5 έως 7 Ιουνίου.
Ο βίος του Οσίου είναι ιδιαίτερα πλούσιος αλλά ο χώρος της εφημερίδος περιορισμένος. Παρακαλώ πείτε μας λίγσ λόγια για τον Όσιο Λουκά και την Ιερά Μονή
Ο Όσιος Λουκάς έζησε κατά τον 10ο αιώνα περίοδο κρίσιμη για τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Γεννήθηκε στην Αίγινα από ευσεβείς γονείς, εγκατέλειψε από νεαράς ηλικίας τα κοσμικά και αφοσιώθηκε ολοκληρωτικώς εις την άσκηση και την προσευχή. Μετά από περιόδους ασκήσεως κατέληξε στην περιοχή της Στειρίδος Βοιωτίας όπου έμελλε να συνδέσει αρρήκτως το όνομά του με την τοπική ιστορία και την τοπική παράδοση. Η παρουσία του Οσίου στη Βοιωτία αποτέλεσε μεγάλη ευλογία για τον τόπο. Η περιοχή απέκτησε ένα πνευματικό κέντρο αναφοράς. Έναν τόπο όπου ο λαός έβρισκε παρηγοριά, ελπίδα και δύναμη. Η Ιερά Μονή συγκαταλέγεται μεταξύ των σπουδαιοτέρων βυζαντινών μνημείων παγκοσμίως. Διασώζει όχι μόνο την υψηλή τέχνη του Βυζαντίου αλλά κυρίως το πνεύμα της Ορθοδοξίας την παράδοση της προσευχής και της μοναχικής μαρτυρίας.
Σημαντική ήταν και η συμβολή της Μονής στον αγώνα για την Ελευθερία του Έθνους το 1821.
Η Ιερά Μονή Οσίου Λουκά αποτέλεσε σημαντικό προπύργιο και επαναστατικό κέντρο στη Στερεά Ελλάδα το 1821. Εκεί, ο επίσκοπος Σαλώνων Ησαΐας κήρυξε επίσημα την Επανάσταση στη Ρούμελη, ευλογώντας τα όπλα των αγωνιστών. Το μοναστήρι πρόσφερε καταφύγιο, τρόφιμα, πολεμοφόδια και οικονομική ενίσχυση, στηρίζοντας έμπρακτα τον αγώνα για την ελευθερία.
Ο Αρχιεπίσκοπος και ως Μητροπολίτης Θηβών και Λεβαδείας, συνέδεσε άρρηκτα το όνομά του με την αναγέννηση, τη ριζική αναστήλωση και την προβολή του ιστορικού αυτού βυζαντινού μνημείου.
Ο Μακαριώτατος Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ.κ. Ιερώνυμος αρχικώς ως Ηγούμενος της Ιεράς Μονής του Οσίου Λουκά από το 1977 έως το 1981 και ακολούθως ως Μητροπολίτης Θηβών και Λεβαδείας επέδειξε ιδιαίτερη φροντίδα στοργή και ακάματον μέριμνα για την συντήρηση αναστήλωση και πνευματική αναβάθμιση της Μονής η οποία αναδείχθηκε σε ένα παγκόσμιο μνημείο πολιτιστικής κληρονομιάς. Μέσα από προσωπικούς κόπους, διοικητική μέριμνα και συνεχές ενδιαφέρον συνέβαλε καθοριστικώς στην ανάδειξη του μοναδικού αυτού μνημείου της Ορθοδοξίας και του ελληνικού πολιτισμού. Ο Αρχιεπίσκοπος επισκέπτεται συχνά τη Μονή όπου λειτουργεί και προσεύχεται επιβεβαιώνοντας ότι ο Όσιος Λουκάς παραμένει το μόνιμο πνευματικό του καταφύγιο. Ιδιαιτέρως όμως πρέπει να μνημονεύσουμε τη συμβολή του εις την επανακομιδή του ιερού λειψάνου του Οσίου Λουκά γεγονός υψίστης πνευματικής και εκκλησιαστικής σημασίας. Η επιστροφή του ιερού λειψάνου εις την φυσική και πνευματική του έδρα, αποτέλεσε για τον λαό της Βοιωτίας μία ιστορική στιγμή συγκινήσεως και βαθείας πίστεως. Αυτό το γεγονός θέλουμε να τιμήσουμε και να υπομνήσουμε στο κοινό και στο ευσεβές πλήρωμα της Εκκλησίας της Ελλάδος με την τέλεση αυτού του Συνεδρίου.
«Η Αγιά-Σοφιά της Ρούμελης»
Η Ιερά Μονή Οσίου Λουκά εν Στειρίω χτισμένη στους πρόποδες του όρους Ελικώνα (σε υψόμετρο 430 μ.), κοντά στο χωριό Στείρι ,αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της μεσοβυζαντινής περιόδου στην Ελλάδα. Πρόκειται για το κορυφαίο, μεγαλύτερο και καλύτερα διατηρημένο μνημείο της Μεσοβυζαντινής περιόδου στον ελλαδικό χώρο, γεγονός που της έχει χαρίσει μια θέση στα Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.
Στο κέντρο του μοναστηριακού συγκροτήματος δεσπόζουν δύο μεγαλοπρεπείς και εντυπωσιακοί ναοί, οι οποίοι συνδέονται στενά μεταξύ τους: αριστερά βρίσκεται ο ναός της Παναγίας και δεξιά το καθολικό του Οσίου Λουκά.
Ο χαρακτηρισμός «Η Αγιά-Σοφιά της Ρούμελης» αποδίδει στην Ιερά Μονή Οσίου Λουκά την ύψιστη τιμή, παρομοιάζοντάς την με το σύμβολο της Ορθοδοξίας. Το μεγαλειώδες Καθολικό του 11ου αιώνα, με τον επιβλητικό τρούλο και τον απέραντο εσωτερικό χώρο, αντανακλά την αρχιτεκτονική της Κωνσταντινούπολης. Η απαράμιλλη πολυτέλεια των χρυσών ψηφιδωτών, οι σπάνιες ορθομαρμαρώσεις και ο πλούσιος γλυπτός διάκοσμος μαρτυρούν τη συμμετοχή κορυφαίων τεχνιτών της αυτοκρατορικής αυλής. Έτσι, το μοναστήρι αναδείχθηκε στο λαμπρότερο πνευματικό και καλλιτεχνικό κέντρο της κεντρικής Ελλάδας, διατηρώντας ζωντανή την αίγλη του Βυζαντίου.
Πέρα από τον θρησκευτικό και αρχιτεκτονικό τους χαρακτήρα, η μονή διακρίνεται και για την οχυρωματική της δομή. Από τους συνολικά τρεις πύργους που διέθετε αρχικά το συγκρότημα για την προστασία του, σήμερα σώζεται μόνο ένας. Πρόκειται για έναν επιβλητικό τετραόροφο τετράγωνο πύργο, ο οποίος πήρε τη σημερινή του μορφή το 1860. Λίγα χρόνια αργότερα, το 1877, στον πύργο αυτό τοποθετήθηκε και ρολόι, προσθέτοντας ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό στο ιστορικό αυτό οικοδόμημα.
Άμπελος: Επίγειος παράδεισος δια χειρός Ιερωνύμου
Το Μετόχι της Μονής Οσίου Λουκά η Αγία Μαρίνα στη νήσο Άμπελο αποτελεί έναν από τους πιο υποβλητικούς τόπους της χριστιανικής ασκητικής παράδοσης στον Κορινθιακό Κόλπο. Το άνυδρο και απομονωμένο αυτό νησάκι υπήρξε καταφύγιο για τον Όσιο Λουκά τον εν Στειρίω για μια τριετία (942–945 μ.Χ.), όταν αναγκάστηκε να διαφύγει από την ηπειρωτική χώρα λόγω των τουρκικών επιδρομών. Σε αυτόν τον απομονωμένο βράχο, ο Άγιος βίωσε την απόλυτη μόνωση και την πνευματική ανάταση, προτού μεταβεί στο Στείρι Βοιωτίας για να ιδρύσει το περίφημο, παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO, ομώνυμο μοναστήρι.
Καθοριστική για τη σύγχρονη αναγέννηση του ιστορικού αυτού τόπου υπήρξε η προσωπική προσφορά του Αρχιεπισκόπου Ιερωνύμου. Από το 1985, ως Μητροπολίτης Θηβών και Λεβαδείας τότε, ο κ. Ιερώνυμος ανέλαβε μια άοκνη προσπάθεια για να μεταμορφώσει τη μέχρι πρότινος άγονη και απρόσιτη βραχονησίδα σε μια επίγεια «Εδέμ». Με δική του μέριμνα και προσωπική φροντίδα, το κάθισμα απέκτησε πλήρη αυτονομία σε νερό και ρεύμα, ενώ κατασκευάστηκε ασφαλής προβλήτα για την πρόσδεση των σκαφών. Παράλληλα, ο Αρχιεπίσκοπος οργάνωσε τη δενδροφύτευση του νησιού, μετατρέποντας τον ξερότοπο σε έναν καταπράσινο πνευματικό πνεύμονα. Στο τιτάνιο αυτό έργο, ο Αρχιεπίσκοπος δεν ήταν μόνος. Πολύτιμοι αρωγοί στάθηκαν τοπικοί φορείς, ευλαβείς πιστοί, μοναχοί της Μονής Οσίου Λουκά και δεκάδες εθελοντές, οι οποίοι μετέφεραν υλικά με σκάφη και εργάστηκαν προσωπικά για την πλήρη αναμόρφωση της βραχονησίδας.
Μέχρι και σήμερα, ο ίδιος πραγματοποιεί κάθε καλοκαίρι το καθιερωμένο του ευλαβικό προσκύνημα στην Άμπελο για την εορτή της Αγίας Μαρίνας (17 Ιουλίου). Επιβλέπει διαρκώς τη συντήρηση των υποδομών, διασφαλίζοντας ότι το μετόχι της Ιεράς Μονής Οσίου Λουκά παραμένει ένας άριστα διατηρημένος, επισκέψιμος φάρος ορθόδοξης πίστης και ιστορικής μνήμης.