πηγή Political.gr
Σοβάς «απειλεί» τον ιστορικό ναό του 1821 «Αγία Δύναμις»
Γράφει ο Κώστας Ζαφειρίου
Ένα κομμάτι της ιστορίας του ένδοξου 1821, βρίσκεται στην «καρδιά» της σύγχρονης Αθήνας, στον μικρό ναό “Αγία Δύναμις”. Εκεί που η οδός Μητροπόλεως συναντά το ταπεινό αυτό εκκλησάκι του 16ου αιώνα, υπήρξε ένα ακόμη οχυρό της Παλιγγενεσίας, όπου το θυμίαμα έσμιξε με το μπαρούτι,η πίστη μετατράπηκε σε δράση, με βόλια που κατασκευάζονταν κρυφά τη νύχτα και τροφοδοτούσαν την Επανάσταση του 1821, μετατρέποντας το κερί των πιστών σε φωτιά ελευθερίας.
Ο ιστορικός ναός, Μετόχι της Ιεράς Μονής Πεντέλης, είναι αφιερωμένος στο Γενέσιον της Θεοτόκου και πανηγυρίζει κάθε χρόνο στις 8 Σεπτεμβρίου. Η ονομασία «Αγία Δύναμις» αναφέρεται στην ίδια την Παναγία ως πηγή θείας δύναμης.
Το 1951 η Αγία Δύναμις, εγκλωβίσθηκε κάτω από πολυώροφο κτήριο καθώς η Μονή Πεντέλης αποφάσισε να αξιοποιήσει το ακίνητο. Πάνω από τη δίκλιτη σκεπή της εκκλησίας υψωνόταν το κτίριο του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων μέχρι το 2007. Σήμερα το ίδιο κτίριο στεγάζει το ξενοδοχείο Electra Metropolis.
«Να μη σοβατιστεί ναός»
Η «Ρ» συνομίλησε με τον εφημέριο του ναΐσκου πανοσιώτατο αρχιμανδρίτη Χρύσανθο Τσαβολάκη, που διακονεί το ιστορικό εκκλησάκι από το 2012 μέχρι σήμερα. Ο π. Χρύσανθος αναφέρθηκε στην απόφαση για επίχριση του ναού: «υπάρχει απόφαση από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Αθηνών να καλυφθεί με επίχρισμα το εξωτερικό τμήμα του ναού, απόφαση που είναι σε εκκρεμότητα και η οποία εύχομαι να μην εφαρμοσθεί ποτέ! Κάναμε αγώνα πριν από 6-7 χρόνια να μην σοβατισθεί ο ναός, η εξωτερική τοιχοποιία του, γιατί αν συμβεί αυτό θα είναι σαν να καλύπτουμε, να εξαφανίζουμε την ιστορία του, αφού οι πέτρες του, το υλικό με το οποίο έχει κτιστεί, είναι όλα ξεχωριστά κομμάτια ιστορίας».
Ο ναΐσκος, προφανώς στις αρχές του περασμένου αιώνα , είχε σοβατισθεί και το επίχρισμα υπήρχε μέχρι την εποχή που ξεκίνησαν τα έργα για ανέγερση του ξενοδοχείου. Μάλιστα σε κείμενο αναρτημένο στην ιστοσελίδα της Εφορείας Αρχαιοτήτων Αθηνών αναφέρεται μεταξύ άλλων: «αφαιρέθηκε το νεώτερο επίχρισμα και το αντίστοιχο της εποχής αρμολόγημα-κονίαμα, προκειμένου να αναγνωρισθούν οι φάσεις του μνημείου και να προετοιμαστεί το υπόλοιπο έργο». Προφανώς η Εφορεία Αρχαιοτήτων έχει αποφασίσει να φέρει το ναό στην προηγούμενη κατάσταση.
Κοινοτάφιο παιδιών
Ο π.Χρύσανθος αποκάλυψε ακόμη ότι πίσω από το ιερό -μας έδειξε το σημείο- υπάρχει κοινοτάφιο με οστά παιδιών από την εποχή της τουρκοκρατίας:
«Όταν γίνονταν εργασίες πίσω από το ιερό και σε βάθος περίπου 2 μέτρων βρέθηκε κοινοτάφιο με οστά 8-10 παιδιών μικρής ηλικίας, όπως διακρίναμε από τα κρανία, τα οποία πρέπει να πέθαναν την εποχή της τουρκοκρατίας ή από πανώλη ή σφαγιάσθηκαν. Δεν μπορώ να γνωρίζω. Όπως και να έχει τελέσαμε τρισάγιο δίχως βέβαια να γνωρίζω αν ήταν Χριστιανοί. Θαρρώ πως υπάρχουν και φωτογραφίες από τις ανασκαφές οπότε και βρέθηκε το κοινοτάφιο σε αρχείο κάποιας από τις εμπλεκόμενες υπηρεσίες την εποχή κατασκευής του ξενοδοχείου». Αυτό υποστηρίζει ο εφημέριος του ναού αν και πηγές της Εφορείας Αρχαιοτήτων δεν επιβεβαιώνουν την ύπαρξη κοινοταφίου.
Όσο για τις πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες υπάρχει υπόγεια σήραγγα κάτω από τον ναό, ο πανοσιώτατος αρχιμανδρίτης Χρύσανθος απαντά: «Πράγματι υπάρχει ένας θρύλος για σκαλιά κάτω από την Αγία Τράπεζα που οδηγούν σε υπόγεια σήραγγα αλλά κατά τις εργασίες ανασκαφών δεν βρέθηκε κάτι τέτοιο, χωρίς όμως να αποκλείω ότι στην ευρύτερη περιοχή υπάρχουν αρκετές υπόγειες στοές».
Προπύργιο της Επανάστασης
«Το ταπεινό αυτό προσκύνημα μετέτρεψε την πνευματική κατάνυξη σε έμπρακτη ανδρεία, σφυρηλατώντας με μπαρούτι και πίστη τον δρόμο προς την ελευθερία», δήλωσε με έμφαση ο π. Χρύσανθος
.Η «Αγία Δύναμις», προστάτιδα των επίτοκων γυναικών, συνδέεται με τις χρυσές σελίδες της Εθνικής Παλιγγενεσίας. Λίγο πριν από την Επανάσταση του 1821,σε κτίσμα του Μετοχίου ο πυροτεχνουργός μαστρο-Παυλής Μπαρουξής (πρόγονος των ιδρυτών της σοκολατοποιΐας Παυλίδη ) κατασκεύαζε πυρομαχικά για λογαριασμό των Τούρκων, πλην όμως τα περισσότερα απ’ αυτά διοχετεύονταν κρυφά, είτε από τη μυστική στοά είτε με το καλάθι της κυρά-Μανώλαινας Μπινιάρη, στον Ιλισσό και από εκεί στο Μενίδι, προκειμένου αυτά να χρησιμοποιηθούν στον επικείμενο αγώνα. Ήταν ο κρυφός μπαρουτόμυλος του αγώνα για τη λευτεριά.
Όταν ο δρόμος σας φέρει στην οδό Μητροπόλεως σταματήστε σε αυτό το εκκλησάκι, προσευχηθείτε και ανάψτε ένα κερί. Θυμηθείτε πως βρίσκεστε σε έναν υπεραιωνόβιο μάρτυρα θυσίας, που μαρτυρά ότι η Ορθοδοξία ήταν σημαντικός πυλώνας αποτίναξης του τουρκικού ζυγού.