πηγή political.gr
Συνέντευξη στον Κώστα Ζαφειρίου
Με τη συμπλήρωση 90 ετών αδιάλειπτης προσφοράς, η Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος επιβεβαιώνει τον ρόλο της ως ο πνευματικός και πολιτιστικός «φάρος» της Ορθοδοξίας. Από το 1936, υπηρετεί με συνέπεια το ιεραποστολικό και εκδοτικό έργο, γεφυρώνοντας την παράδοση με τις προκλήσεις του σύγχρονου κόσμου. Ο οργανισμός, πνευματικός βραχίονας της Εκκλησίας της Ελλάδος, μέσα από την κατήχηση και την κοινωνική διακονία, συνεχίζει τη πορεία στήριξης στον άνθρωπο, παραμένοντας η ζωντανή πηγή ελπίδας και Παιδείας.
Δέκα χρόνια πριν την επέτειο 100 ετών δράσης, ο Γενικός Διευθυντής της Αποστολικής Διακονίας, ο Πανιερώτατος Μητροπολίτης Φαναρίου Αγαθάγγελος στην αποκλειστική του συνέντευξη στη «Ρ» , σκιαγραφεί την ιστορική πορεία και το πνευματικό όραμα του οργανισμού. Αναδεικνύει την προσφορά των Προκαθημένων της Ελλαδικής Εκκλησίας, από το ιεραποστολικό άνοιγμα του Μακαριστού Σεραφείμ και τον εκσυγχρονισμό του αοιδίμου Χριστοδούλου, έως τη σημερινή οικουμενική ενίσχυση υπό τον Μακαριώτατο Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο.
Παράλληλα, ο Γεν. Διευθυντής- ο οποίος διανύει τη τρίτη δεκαετία στην ηγεσία του Οργανισμού- απευθύνει ένα ηχηρό μήνυμα για τη σχέση με τη νέα γενιά, επισημαίνοντας την ανάγκη για μια Εκκλησία αυθεντική, μακριά από την τυπολατρία και την εκκοσμίκευση. Οι νέοι, υπογραμμίζει, αναζητούν ποιμένες-πατέρες που ενσαρκώνουν την αγάπη του Χριστού, μετατρέποντας την ενορία σε ζωντανή κοινότητα αλήθειας και ουσιαστικής σωτηρίας. Η Εκκλησία οφείλει να είναι αγκαλιά και όχι θεσμός εξουσίας, αναφέρει χαρακτηριστικά.
-Πανιερώτατε, έχοντας υπηρετήσει υπό τρεις διαφορετικές προσωπικότητες, τους μακαριστούς Αρχιεπισκόπους Σεραφείμ και Χριστόδουλο και τον σημερινό Προκαθήμενο της Ελλαδικής Εκκλησίας Ιερώνυμο, ποιο είναι το κοινό στοιχείο που διέκρινε τη σχέση τους με την Αποστολική Διακονία; Πώς ο καθένας τους έβαλε το δικό του «λιθάρι» στα 90 χρόνια ιστορίας που γιορτάζουμε φέτος;
Η επέτειος συμπληρώσεως 90 χρόνων ζωής του Εκκλησιαστικού Οργανισμού της Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος είναι μία ιδιαίτερη επέτειος. Είναι η επέτειος της διακονίας και της ταπείνωσης, επέτειος στον ιστορικό χρόνο της μαρτυρίας της αλήθειας και της ευαγγελικής διακονίας, του ιεραποστολικού θαύματος, Αυτός ο Οργανισμός γεννήθηκε από την Εκκλησία και ανδρώθηκε στην Εκκλησία χάριν της Εκκλησίας και του λαού του Θεού.
Οι τελευταίοι τρεις Αρχιεπίσκοποι, ως Πρόεδροι του Συμβουλίου της Αποστολικής Διακονίας, προσέφεραν ανάλογα με την εποχή ευλογημένα και όμορφα πράγματα. Μη ξεχνάμε ότι κάθε εποχή έχει τις δικές της ανάγκες και η Εκκλησία καλείται να προσλάβει το μήνυμα των καιρών και να το αποδώσει χριστοποιημένο στον κόσμο.
Ο Αρχιεπίσκοπος Σεραφείμ ήταν εκείνος, που μέσα στην ταραγμένη τότε εποχή ως προς τα εκκλησιαστικά πράγματα επέτρεψε στον Επίσκοπο Ανδρούσης Αναστάσιο, κατόπιν Αρχιεπίσκοπο Αλβανίας, αυτή τη φωτεινή μορφή, να ανοίξει το ιεραποστολικό παράθυρο σε όλη την Οικουμένη και ιδιαίτερα την ήπειρο της Αφρι-κής.
Επί μακαριστού Αρχιεπισκόπου Χριστοδούλου το έργο της Αποστολικής Διακονίας αυξήθηκε και επεκτάθηκε. Ανακαινίσθηκε εκ βάθρων γης το ιστορικό Προσκύνημα της αγίας Βαρβάρας, το κτίριο του νέου Θεολογικού Φοιτητικού Οικοτροφείου, μεταφέρθηκε το Τυπογραφείο σε νέες υπερσύγχρονες εγκαταστάσεις και άνοιξε ο δρόμος για διαχριστιανικές πολιτιστικές δράσεις, όπως η έκδοση του Μηνολογίου του Βασιλείου Α΄, σε συνεργασία με τη Βατικανή Βιβλιοθήκη και η διδασκαλία της Ελληνικής γλώσσας σε Ορθοδόξους και Ετεροδόξους από το εξωτερικό.
Ο Μακαριώτατος Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος συνέχισε το έργο αυτό και επί ημερών του ιδρύθηκε τμήμα διδασκαλίας της Ελληνικής Γλώσσας και της Βυζαντινής Μουσικής στο Πανεπιστήμιο της Ρώμης και εξοπλίσθηκε πλήρως μηχανολογικά και τεχνολογικά το Τυπογραφείο της Αποστολικής Διακονίας. Με τη δική του βοήθεια τώρα σχεδιάζεται ένα φιλόδοξο πρόγραμμα ενίσχυσης του έργου των Πρεσβυγενών Πατριαρχείων και των Αυτοκεφάλων Ορθοδόξων Εκκλησιών με ιδιαίτερη έμφαση στην ιεραποστολή, την παιδεία, την επίλυση πρακτικών ζητημάτων, γεγονός που θα αναδείξει την Ορθοδοξία και το ουσιαστικό έργο της Εκκλησίας της Ελλάδος.
- Ποιες θεωρείτε τις τρεις-τέσσερεις πιο κομβικές στιγμές στην ιστορία του Οργανισμού;
Η καρδιά της Αποστολικής Διακονίας άρχισε να χτυπά με την ίδρυση του Θεολογικού Φοιτητικού Οικοτροφείου που ιδρύθηκε το 1930. Ακολουθεί το έργο της Κατήχησης που αγκάλιασε σε δύσκολους ιστορικά καιρούς όλη την Ελλάδα και σήμερα εκτείνεται όχι μόνο στις ιεραποστολικές Επαρχίες, αλλά και τον Ελληνισμό της Διασποράς. Η μεγάλη «επανάσταση» ήταν το άνοιγμα στην ιεραποστολή (Αφρική Ασία, Λατινική Αμερική) και η εικοσαετής και πλέον διαχριστιανική συνεργασία που δίδει την ευκαιρία στον κόσμο της Δύσης να γνωρίσει την ομορφιά της Ορθόδοξης Παράδοσης και του Ελληνικού Πολιτισμού.
-Με αφορμή το τελευταίο συγγραφικό σας έργο «Η πολιτεία της Ερήμου», τι σας ώθησε, να στρέψετε το βλέμμα σας στους ασκητές της Αιγύπτου του 4ου και 5ου αιώνα; Υπάρχει κάποιο συγκεκριμένο κενό στην πνευματικότητα της εποχής μας που φιλοδοξεί να καλύψει αυτό το βιβλίο;
Αυτούς τους καιρούς τους γεμάτους από φόβο και πόνο, νέα φαινόμενα, που αποτελούν πρόκληση για την αυτοσυνειδησία της Εκκλησίας, εμείς που διακονούμε δυσκολευόμαστε να εκπληρώσουμε το καθήκον μας, να κάνουμε το φως του Χριστού να λάμψει μέσα στο σκοτάδι. Πολλοί από μας έχουμε προσαρμοσθεί υπερβολικά στη γενική διάθεση μιας θρησκευτικής αντίληψης. Οι πιέσεις στη διακονία είναι τεράστιες, οι απαιτήσεις αυξάνονται και οι πηγές έμπνευσης, υπομονής και χαράς μειώνονται. Πώς μπορούμε να διατηρούμε την προσδοκία ότι θα παραμένουμε γεμάτοι από δημιουργική ζωντάνια, από ζήλο για τον Λόγο του Θεού; Πού υποτίθεται ότι θα βρούμε τροφοδότηση και δύναμη; Πώς μπορούμε να ανακουφίσουμε τη δική μας πείνα και δίψα; Πώς μπορούμε να ξεπεράσουμε την υποκρισία, την κακία, τη διαίρεση, την παρακμή, τις δυσχέρειες και τα σκάνδαλα στην ιστορική πορεία της Εκκλησίας; Πιστεύω ότι το βιβλίο αυτό μπορεί με απλό και λιτό τρόπο να φωτίσει την πορεία και την αυτοσυνειδησία μας, να αναπαύσει τις ψυχές μας.
-Πώς εντάσσεται αυτό το βιβλίο στην ευρύτερη εκδοτική και κατηχητική προσπάθεια της Αποστολικής Διακονίας;
Η εποχή μας ζει μια κατάσταση που την χαρακτηρίζει: την απομάκρυνση από το ασκητικό ήθος. Ξεχάσαμε την ησυχία που προξενεί δέος και διδάσκει τη χριστιανική ζωή, ανορθώνει το φρόνημα, καλλιεργεί την ελπίδα, αναβλύζει τον πλούτο της ευεργεσίας του Θεού, ηρεμεί από τους λογισμούς, γαληνεύει τον τάραχο των παθών, χαρίζει κατάνυξη και συντριβή, ειρηνεύει τις ψυχικές μας δυνάμεις και σε μεταφέρει από τη γη στον ουρανό. Εύχομαι το βιβλίο αυτό να μας ξαναδώσει την πολύτιμη ευκαιρία να ξαναδούμε τον εαυτό μας, να διαλεχθούμε με την αλήθεια, να επανεκτιμήσουμε τις επιλογές και τα κριτήρια μας, να χαρούμε και να απολαύσουμε τη χαρά της Ανάστασης.
- Ποιες είναι κατά την άποψή σας οι πληγές της σημερινής σύγχρονης κοινωνίας και αν η Εκκλησία έχει τρόπους να τις επουλώσει.
Στις ημέρες μας το ψεύτικο και απατηλό περισσεύει και οι ανθρώπινες ελπίδες από παντού διαψεύδονται. Ο άνθρωπος ευτελίζεται, η ζωή μηδενίζεται, η ιστορία παραλογίζεται. Με πόνο ψυχής θυμόμαστε τα λεγόμενα στο κατά Ιωάννη Ευαγγέλιο: «Ο Λόγος…το φως το αληθινόν…ερχόμενον εις τον κόσμον…και ο κόσμος δι’ Αυτού εγένετο, και ο κόσμος Αυτὸν ουκ έγνω. Εις τα ίδια ήλθε, καί οι ίδιοι Αυτὸν ου παρέλαβον». Καλούμεθα να βοηθήσουμε τούς ανθρώπους να ανακαλύψουν την αληθινή ζωή, να ζήσουν την ορθόδοξη πνευματικότητα μέσα στο Φως ως ταπεινοί προσκυνητές.
-Η εικόνα των ναών τις Κυριακές δείχνει μια έντονη απουσία των νέων ανθρώπων. Πιστεύετε ότι η Εκκλησία έχει χάσει τη «γλώσσα» επικοινωνίας με τη νέα γενιά; Οι νέοι συχνά βλέπουν την Εκκλησία ως έναν θεσμό που απαγορεύει. Μπορεί το μήνυμα του Ευαγγελίου να παρουσιαστεί ως πρόταση ελευθερίας και όχι ως κατάλογος περιορισμών;
Είναι αλήθεια ότι οι περισσότεροι αδελφοί μας απουσιάζουν από τις εκκλησίες μας. ¨Όμως ιδιαίτερα σήμερα οι νέοι μας είναι αυθεντικοί στις αναζητήσεις τους. Αναρωτιούνται, ψάχνουν πρότυπα, σέβονται, είναι ευγενείς, εκκλησιάζονται, κοινωνούν, εξομολογούνται. Αυτό που έχουν ανάγκη είναι να τους δείξουμε με τη βιοτή και το παράδειγμά μας ότι η Εκκλησία δεν είναι μια ανθρώπινη οργάνωση, ούτε ένας χώρος όπου ικανοποιούνται οι ψυχολογικές και συναισθηματικές μας ανάγκες. Εκκλησία είναι η ευχαριστιακή κοινότητα, ο Ίδιος ο Χριστός. Γι’ αυτό και είναι απαιτητικοί ως προς την αλήθεια που διδάσκουμε και το λόγο που διατυπώνουμε.
-Πανιερώτατε πώς μπορεί ένας ιεράρχης να αφουγκραστεί τις ανησυχίες ενός εφήβου σήμερα, όταν οι κόσμοι τους μοιάζουν τόσο διαφορετικοί;
Οι νέοι άνθρωποι, όχι μόνο στην πατρίδα μας, αλλά και στις πατρίδες όλου του κόσμου δεν θέλουν μια Εκκλησία που δεν είναι «ηνωμένη τοις ουρανοίς», γιατί τότε παύει να είναι Εκκλησία. Δεν θέλουν μια Εκκλησία που μεριμνά «περί πολλά», χωρίς να ενδιαφέρεται για τη σωτηρία του ανθρώπου και που επιζητεί τα αυτά που και τα έθνη επιζητούν, γιατί τότε η Εκκλησία δείχνει ότι δεν έχει καμμιά σχέση με τη βασιλεία του Θεού και επομένως έχει γίνει κόσμος. Δεν θέλουν μια Εκκλησία που εξαντλείται στην τυπολατρία και χάνει την ουσία. Τα παιδιά μας θέλουν τον Θεό ως Πατέρα, αδελφό, φίλο και υπερασπιστή του ανθρώπου. Τους δε ποιμένες, εμάς δηλαδή, μας θέλουν όχι ως εξουσιαστές, αλλά ως ανθρώπους μιας αγάπης πλήρους και απροϋπόθετης με την οποία καλούμεθα να τους κυκλώσουμε και να τους αγκαλιάσουμε.
Η καρδιά της Αποστολικής Διακονίας
Το Θεολογικό Οικοτροφείο της Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος αποτελεί έναν ιστορικό πνευματικό φάρο στην Αγία Βαρβάρα Αττικής. Από την ίδρυσή του μέχρι σήμερα, προσφέρει ασφαλή στέγη και ολοκληρωμένη παιδεία σε φοιτητές της Θεολογικής Σχολής, έχοντας προσφέρει στην Ορθόδοξη Εκκλησία εκατοντάδες κληρικούς και λαϊκούς με υψηλή θεολογική και επιστημονική παιδεία και ήθος την Ελλάδα και το εξωτερικό.
Στις σύγχρονες εγκαταστάσεις του, οι οποίες ανακαινίστηκαν πλήρως το 2004, φιλοξενούνται σήμερα περίπου 70 υπότροφοι φοιτητές. Το ίδρυμα δεν λειτουργεί απλώς ως χώρος διαμονής, αλλά ως μια ζωντανή χριστιανική κοινότητα που προάγει το ορθόδοξο ήθος, τη λατρευτική ζωή και την ακαδημαϊκή αριστεία. Υπό την προστασία του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, το Οικοτροφείο προετοιμάζει τα αυριανά στελέχη που θα διακονήσουν την Εκκλησία παγκοσμίως. Η διεθνής ακτινοβολία του έργου του επιβεβαιώνεται τακτικά από επισκέψεις υψηλών προσωπικοτήτων, όπως του Οικουμενικού Πατριάρχη, υπογραμμίζοντας τον καθοριστικό του ρόλο στην ορθόδοξη μαρτυρία και τη χριστιανική αλληλεγγύη.